محمد يوسف حريرى

212

فرهنگ اصطلاحات قرآنى ( فارسى )

1 . توحيد و اين‌كه عبادت و پرستش انسان‌ها بايد منحصرا براى خدا و به خاطر خدا انجام گيرد و جز او كسى و يا چيز ديگرى قابل ستايش و پرستش نمىباشد . 2 . معاد و ايمان به روز حساب و پاداش . 3 . يارى جستن از خدا براى هدايت شدن به راه راست و ابراز تنفر از كجروى و گمراهى . اين سوره از اجزاى نماز است و در كليهء نمازها ( جز نماز ميت ) خوانده مىشود . سورهء فاضحه ( ض ح ) نام ديگر توبه است از آن جهت كه آيات مختلفى از اين سوره موجب رسوايى و فضاحت منافقان گشته ( تفسير نمونه - منهج الصادقين - مجمع البيان - تاريخ قرآن ، ص 584 - درآمدى به تحقيق در اهداف و مقاصد سوره‌هاى قرآن كريم ، ص 184 ) سورهء فاطر ( ط ) سى و پنجمين سورهء قرآن مجيد و از سور مكى است با 45 آيه . بعد از سورهء سبا و پيش از سورهء يس قرار دارد . مأخذ اسم سوره ، آيهء اول است ( به معنى پديدآرنده ) محتواى سوره مشتمل است بر : 1 . بيان نشانه‌هاى عظمت خداوند در عالم هستى و دلايل توحيد . 2 . بيان ربوبيت خداوند و تدبير او نسبت به عموم جهان و خصوص انسان و خالقيت و رازقيت او و آفرينش انسان از خاك و مراحل تكامل وى . 3 . بيان معاد و نتايج اعمال در آخرت و رحمت گستردهء الهى در اين جهان و سنت تخلف‌ناپذير او دربارهء مستكبران . 4 . بيان مسألهء رهبرى انبيا و مبارزه پىگير و مستمرشان با دشمنان لجوج و سرسخت و دلدارى پيامبر اسلام در اين زمينه . 5 . بيان مواعظ و اندرزهاى الهى در زمينه‌هاى مختلف در تكميل بحث‌هاى گذشته . سورهء فتح چهل و هشتمين سورهء قرآن مجيد و از سور مدنى است با 29 آيه ( به اجماع ) . بعد از سورهء محمد و پيش از سورهء حجرات قرار دارد . مأخذ اسم سورهء آيهء اول است ( به معنى گشادن و گفته‌اند مراد پيروزى پيامبر اكرم در انعقاد صلح حديبيه است كه راه را براى فتوح گشاده كرد ) . محتواى سوره مشتمل است بر : 1 . بشارت فتح و حوادث مربوط به صلح حديبيه و نزول سكينه بر دل‌هاى مؤمنان و بيعت رضوان . 2 . مقام والاى پيامبر و هدف والاى او . 3 . كارشكنى منافقان و عذر واهى آنها در مورد عدم شركت در ميدان جهاد و تقاضاى نابجاى آنان . 4 . معرفى كسانى كه از شركت در جهاد معذورند . 5 . ويژگىهاى پيروان خط پيامبر اسلام . سورهء فجر هشتاد و نهمين سورهء قرآن مجيد و از سور مكى است با 30 آيه . بعد از سورهء غاشيه و پيش از سورهء بلد قرار دارد و مأخذ اسم سوره ، آيهء اول است ( به معنى سپيده‌دم ) و محتواى سوره مشتمل است بر : 1 . سوگندهاى متعدد كه مقدمه‌اى است براى تهديد جباران به عذاب الهى . 2 . انتقام شديد خداوند از اقوام طغيانگر پيشين مانند قوم عاد و ثمود و فرعون ( تا قدرت‌هاى ديگر حساب خود را برسند ) . 3 . امتحان و آزمايش انسان و انتقاد از كوتاهى